Tijdlijn Palliatieve benadering

Koert Hommel heeft op dit bericht gereageerd
Profielfoto van Bernita Eskes

𝗕𝗹𝗼𝗴 𝗞𝗮𝗿𝗶𝗻 𝗣𝗼𝗼𝗹:

𝗭𝗜𝗡𝗚𝗘𝗩𝗜𝗡𝗚: 𝗪𝗜𝗘 𝗕𝗘𝗡 𝗜𝗞 𝗢𝗠 𝗗𝗔𝗔𝗥 𝗠𝗘𝗧 𝗠𝗜𝗝𝗡 𝗣𝗔𝗧𝗜Ë𝗡𝗧 𝗢𝗩𝗘𝗥 𝗧𝗘 𝗣𝗥𝗔𝗧𝗘𝗡?!

Als beginnend arts vond ik het lastig om over zingeving te praten in de spreekkamer. ‘Wie ben ik om daar met deze persoon over te praten?’ Het voelde niet gepast. ‘Ik ben net begonnen, weet weinig van de verschillende religies en heb meestal minder levenservaring dan de persoon aan de andere kant van de tafel’.

Achteraf moet ik daar erg om lachen. Ik maakte zingeving in m’n hoofd veel te zwaar en veel te zweverig. Terwijl ik nú de dimensie zingeving zie als de meest basale, de meest grondende dimensie. ‘Wat geeft jouw leven betekenis’, is veel aardser dan abstracte getallen bij bloed- of longfunctiemetingen.
Natuurlijk zijn metingen belangrijk, maar uiteindelijk dienen metingen, onderzoeken en behandelingen het grotere doel, namelijk: ‘Wat is voor deze persoon belangrijk?’.
Ik vind nu ook dat ik mezelf toen tekort deed, want ik was van begin af aan geïnteresseerd in achtergronden en beweegredenen van mensen. En ik denk dat veel collega-artsen zichzelf onderschatten: zingeving komt in menig spreekkamer vaak al aan bod, maar wordt vaak niet als zodanig herkend of benoemd.

Toen ik de kaderopleiding palliatieve zorg ging doen, gebeurde er iets magisch: ik kreeg inzichten, handvatten en voorbeeldzinnen betreffende de dimensie zingeving. Nu durfde ik het aan! Ook leerde ik nog meer holistisch te kijken: Symptomen zijn nooit één dimensionaal. Pijn wordt niet alleen bepaald door het lichamelijke letsel, maar ook door de psychosociale situatie én de dimensie zingeving. Is er spijt? Wat betekent deze ziekte voor deze persoon? Is er berusting, of moeten er nog dingen afgerond worden? Is er hoop of juist wanhoop? Hier is niets zweverigs aan: het is simpelweg hoe prikkelverwerking gaat. Die wordt beïnvloed door verschillende factoren in de vier dimensies.

Ik kan me nu niet meer voorstellen dat ik níet vanuit alle dimensies naar een patiënt kijk. Het heeft me persoonlijk en in mijn werk verrijkt en ik denk dat veel patiënten zich echt gezien en gehoord voelen.

Ik hoop van harte dat we met het symposium ‘Zingeving in de spreekkamer | Diversiteit in verbinding’ de dimensie zingeving wat toegankelijker en makkelijker maken. En meer nog: dat we iets van de magie kunnen overbrengen die ik zelf heb mogen ervaren.

𝘒𝘢𝘳𝘪𝘯 𝘗𝘰𝘰𝘭

𝗞𝗮𝗿𝗶𝗻 𝗣𝗼𝗼𝗹 is longarts in het Rode Kruisziekenhuis in Beverwijk, kaderarts palliatieve zorg en lid van het palliatieve team in haar ziekenhuis. Ze is betrokken bij richtlijnontwikkeling van o.a. Palliatieve Zorg bij COPD en Zingeving en Spiritualiteit. Verder is ze medeoprichter en voorzitter van de stichting Roze in Wit, voor meer zichtbaarheid en veiligheid van LHBTIQ+ in de zorg.

Karin verzorgt 16 april de opening van het symposium ‘Zingeving in de spreekkamer | Diversiteit in verbinding’ met een plenaire lezing vanuit de vraag: ‘Waarom zijn we hier?’ Samen met Flori Sintenie verzorgt ze ook de deelsessie ‘Zingeving in alle kleuren van de regenboog’.
Accreditatie voor dit symposium is aangevraagd bij KNMG-GAIA (ABAN), V&VN, V&VN Verpleegkundig Specialisten, SKGV en NVvPO.

𝗔𝗰𝗰𝗿𝗲𝗱𝗶𝘁𝗮𝘁𝗶𝗲
Voor het symposium is accreditatie aangevraagd bij KNMG-GAIA (ABAN), V&VN, V&VN Verpleegkundig Specialisten, SKGV en NVvPO.

𝗠𝗲𝗹𝗱 𝗷𝗲 𝗮𝗮𝗻
Ga voor meer informatie over het symposium, alle sprekers en aanmelden naar: https://bit.ly/3NB6FiK

Let op: de 𝘦𝘢𝘳𝘭𝘺 𝘣𝘪𝘳𝘥 𝘬𝘰𝘳𝘵𝘪𝘯𝘨 van € 25,00 is verlengd tot maandag 26 februari 12.00 uur.

Jan Bergen heeft op dit bericht gereageerd
Profielfoto van Bernita Eskes

𝗖𝗼𝗹𝘂𝗺𝗻 𝗬𝘃𝗼𝗻𝗻𝗲 𝗘𝗻𝗴𝗲𝗹𝘀 𝗲𝗻 𝗝𝗮𝗰𝗾𝘂𝗲𝗹𝗶𝗻𝗲 𝘃𝗮𝗻 𝗠𝗲𝘂𝗿𝘀:

𝗧𝗜𝗝𝗗 𝗡𝗘𝗠𝗘𝗡 𝗩𝗢𝗢𝗥 𝗛𝗘𝗧 𝗩𝗘𝗥𝗛𝗔𝗔𝗟 𝗔𝗖𝗛𝗧𝗘𝗥 𝗛𝗘𝗧 𝗩𝗘𝗥𝗛𝗔𝗔𝗟 𝗞𝗢𝗦𝗧 𝗚𝗘𝗘𝗡 𝗧𝗜𝗝𝗗
(Over passende zorg die verder gaat dan aandacht voor het fysieke)

𝘌𝘦𝘯 𝘤𝘩𝘪𝘳𝘶𝘳𝘨 𝘪𝘯 𝘰𝘱𝘭𝘦𝘪𝘥𝘪𝘯𝘨 𝘩𝘦𝘦𝘧𝘵 𝘦𝘦𝘯 𝘨𝘦𝘴𝘱𝘳𝘦𝘬 𝘮𝘦𝘵 𝘦𝘦𝘯 𝘰𝘶𝘥𝘦𝘳𝘦 𝘥𝘢𝘮𝘦. 𝘡𝘦 𝘪𝘴 𝘳𝘦𝘤𝘦𝘯𝘵 𝘸𝘦𝘥𝘶𝘸𝘦 𝘨𝘦𝘸𝘰𝘳𝘥𝘦𝘯. 𝘡𝘦 𝘩𝘦𝘦𝘧𝘵 𝘦𝘦𝘯 𝘮𝘦𝘭𝘢𝘯𝘰𝘰𝘮 𝘮𝘦𝘵 𝘶𝘪𝘵𝘻𝘢𝘢𝘪𝘪𝘯𝘨𝘦𝘯 𝘦𝘯 𝘩𝘪𝘦𝘳𝘷𝘰𝘰𝘳 𝘸𝘰𝘳𝘥𝘵 𝘦𝘦𝘯 𝘪𝘯𝘨𝘳𝘪𝘫𝘱𝘦𝘯𝘥𝘦, 𝘭𝘦𝘷𝘦𝘯𝘴𝘷𝘦𝘳𝘭𝘦𝘯𝘨𝘦𝘯𝘥𝘦 𝘰𝘱𝘦𝘳𝘢𝘵𝘪𝘦 𝘪𝘯 𝘥𝘦 𝘭𝘪𝘦𝘴 𝘷𝘰𝘰𝘳𝘨𝘦𝘴𝘵𝘦𝘭𝘥. 𝘞𝘢𝘯𝘯𝘦𝘦𝘳 𝘥𝘦 𝘢𝘳𝘵𝘴 𝘥𝘦 𝘤𝘰𝘯𝘴𝘦𝘲𝘶𝘦𝘯𝘵𝘪𝘦𝘴 𝘷𝘢𝘯 𝘥𝘦 𝘰𝘱𝘦𝘳𝘢𝘵𝘪𝘦 𝘢𝘢𝘯 𝘩𝘢𝘢𝘳 𝘶𝘪𝘵𝘭𝘦𝘨𝘵, 𝘴𝘵𝘦𝘳𝘬 𝘷𝘦𝘳𝘮𝘪𝘯𝘥𝘦𝘳𝘥𝘦 𝘪𝘮𝘮𝘰𝘣𝘪𝘭𝘪𝘵𝘦𝘪𝘵, 𝘸𝘰𝘳𝘥𝘵 𝘥𝘶𝘪𝘥𝘦𝘭𝘪𝘫𝘬 𝘥𝘢𝘵 𝘥𝘦 𝘱𝘢𝘵𝘪ë𝘯𝘵 𝘮𝘢𝘢𝘳 𝘦𝘦𝘯 𝘬𝘭𝘦𝘪𝘯 𝘴𝘰𝘤𝘪𝘢𝘢𝘭 𝘯𝘦𝘵𝘸𝘦𝘳𝘬 𝘩𝘦𝘦𝘧𝘵. 𝘡𝘦 𝘣𝘦𝘭𝘦𝘦𝘧𝘵 𝘦𝘪𝘨𝘦𝘯𝘭𝘪𝘫𝘬 𝘷𝘰𝘰𝘳𝘢𝘭 𝘯𝘰𝘨 𝘷𝘳𝘦𝘶𝘨𝘥𝘦 𝘢𝘢𝘯 𝘩𝘢𝘢𝘳 𝘩𝘰𝘯𝘥𝘫𝘦, 𝘥𝘢𝘵 𝘻𝘦 𝘦𝘭𝘬𝘦 𝘥𝘢𝘨 𝘮𝘦𝘵 𝘱𝘭𝘦𝘻𝘪𝘦𝘳 𝘶𝘪𝘵𝘭𝘢𝘢𝘵. 𝘋𝘪𝘵 𝘻𝘢𝘭 𝘯𝘢 𝘥𝘦 𝘰𝘱𝘦𝘳𝘢𝘵𝘪𝘦 𝘷𝘦𝘦𝘭 𝘭𝘢𝘴𝘵𝘪𝘨𝘦𝘳 𝘦𝘯 𝘸𝘦𝘭𝘭𝘪𝘤𝘩𝘵 𝘰𝘯𝘮𝘰𝘨𝘦𝘭𝘪𝘫𝘬 𝘸𝘰𝘳𝘥𝘦𝘯. 𝘕𝘢 𝘥𝘪𝘷𝘦𝘳𝘴𝘦 𝘰𝘱𝘵𝘪𝘦𝘴 𝘣𝘦𝘴𝘱𝘳𝘰𝘬𝘦𝘯 𝘵𝘦 𝘩𝘦𝘣𝘣𝘦𝘯 𝘻𝘪𝘫𝘯 𝘻𝘦 𝘩𝘦𝘵 𝘦𝘳 𝘴𝘢𝘮𝘦𝘯 𝘰𝘷𝘦𝘳 𝘦𝘦𝘯𝘴 𝘥𝘢𝘵 𝘦𝘦𝘯 𝘮𝘪𝘯𝘥𝘦𝘳 𝘪𝘯𝘨𝘳𝘪𝘫𝘱𝘦𝘯𝘥𝘦 𝘣𝘦𝘩𝘢𝘯𝘥𝘦𝘭𝘪𝘯𝘨 𝘣𝘦𝘵𝘦𝘳 𝘣𝘪𝘫 𝘩𝘢𝘢𝘳 𝘱𝘢𝘴𝘵.

Dit voorbeeld, afkomstig uit een interview over zingeving met een medisch specialist, laat zien dat aandacht hebben voor wat de patiënt in het bijzonder bezig houdt, meer inhoudt dan louter een empathische zorgprofessional zijn. Niet alleen waarderen patiënten echte interesse in wie ze zijn en hoe zij hun leven (willen) leiden, het kan zinvolle informatie opleveren die invloed heeft op de behandeling of zorgverlening die we willen inzetten. Of juist niet.

Om na te gaan in hoeverre medisch oncologen signalen oppikken en aandacht voor wat een patiënt bezig houdt in hun zorg integreren, observeerden en analyseerden we consulten van artsen met patiënten met uitgezaaide kanker. Dit onderzoek maakte deel uit van het promotieonderzoek van Jacqueline van Meurs voor haar proefschrift ‘Spirituality in healthcare - Identifying, exploring and integrating into care provision what matters most to a patient with advanced illness’.

We zagen dat in bijna alle consulten patiënten iets inbrachten wat hen persoonlijk bezig hield. Dat gebeurde nagenoeg steeds impliciet, met een opmerking als: ‘Deze week heb ik mijn buurman begraven. Ook kanker met uitzaaiingen. Dat hakt er wel in’. We zagen ook dat veel oncologen als reactie met extra medische informatie kwamen. Of dat ze de gedeelde informatie over de ziekte van de patiënt positiever gingen verwoorden dan voorheen. ‘Maar u hoeft toch alleen een pilletje te slikken?’.
In beide gevallen staakte de patiënt zijn of haar verhaal. Alleen wanneer de oncoloog interesse toonde, of met een stilte ruimte gaf aan de patiënt, deelde de patiënt het verhaal achter de opmerking; een verhaal over angst, verdriet, zorgen, wensen en waarden. Ook constateerden we: de consulten waarin patiënten zich uitgenodigd voelden hun verhaal te delen, duurden niet langer dan de consulten waarin dat niet zo was.
Vanuit de kennis die we met dergelijke observaties en interviews hebben verkregen, geven en evalueren we nu allerlei trainingen voor zorgprofessionals. We leren teams van zorgverleners om te signaleren dat er iets speelt bij de patiënt dat verder gaat dan de fysieke problemen, hoe ze dit kunnen verkennen en ook hoe ze dit vervolgens kunnen overdragen en documenteren, zodat het geïntegreerd kan worden in de zorgplanning.
Er is meer SVP nodig! Signaleren en Verkennen van zingevingsvragen en dit Proactief integreren in de zorgplanning. Er zijn voorbeelden te over die laten zien hoe belangrijk dit is in het dagelijks contact met patiënten en cliënten en wat het kan opleveren voor passende zorg. Zonder dat het extra tijd kost.

𝘠𝘷𝘰𝘯𝘯𝘦 𝘌𝘯𝘨𝘦𝘭𝘴 𝘦𝘯 𝘑𝘢𝘤𝘲𝘶𝘦𝘭𝘪𝘯𝘦 𝘷𝘢𝘯 𝘔𝘦𝘶𝘳𝘴

𝗬𝘃𝗼𝗻𝗻𝗲 𝗘𝗻𝗴𝗲𝗹𝘀 is van oorsprong verloskundige in de eerste, tweede en derde lijn. Na een studie gezondheidswetenschappen en haar promotie op de organisatie van de huisartsenpraktijk in Nederland en in Europa in 2005, stond ze als seniorenonderzoeker aan de wieg van het expertisecentrum palliatieve zorg van het Radboudumc, samen met Kris Vissers. Sinds 2019 is ze hoogleraar zingeving in de gezondheidszorg, waarbinnen ze zich richt op betekenisvolle communicatie tussen zorgprofessional en patiënt.
𝗝𝗮𝗰𝗾𝘂𝗲𝗹𝗶𝗻𝗲 𝘃𝗮𝗻 𝗠𝗲𝘂𝗿𝘀 is geestelijk verzorger en consulent spirituele zorg in het Radboudumc. In die laatste functie neemt ze deel aan het MDO, waarbij ze de andere zorgprofessionals stimuleert en - waar nodig - coacht in het aandacht hebben voor wat de patiënt in het bijzonder bezig houdt. Ze is op 11 januari 2024 gepromoveerd op het signaleren en verkennen van zingevingsvragen door zorgprofessionals. Yvonne Engels was daarbij een van haar haar promotoren. Voor een van haar artikelen kreeg Jacqueline in februari 2024 de Jaarprijs Onderzoek voor het 12de Amsterdam Symposium Palliatieve Zorg.

Yvonne en Jacqueline houden 16 april samen een plenaire lezing over SVP, Signaleren en Verkennen van zingevingsvragen en dit Proactief integreren in de zorgplanning. Aan de hand van casuïstiek, uitkomsten van onderzoek en persoonlijke ervaringen laten Yvonne en Jacqueline zien hoe belangrijk het is om zingevingsvragen te signaleren en te verkennen in het dagelijkse contact met patiënten.

𝗔𝗰𝗰𝗿𝗲𝗱𝗶𝘁𝗮𝘁𝗶𝗲
Voor het symposium is accreditatie aangevraagd bij KNMG-GAIA (ABAN), V&VN, V&VN Verpleegkundig Specialisten, SKGV en NVvPO.

𝗠𝗲𝗹𝗱 𝗷𝗲 𝗮𝗮𝗻
Ga voor meer informatie over het symposium, alle sprekers en aanmelden naar: https://bit.ly/3NB6FiK

Let op: de 𝘦𝘢𝘳𝘭𝘺 𝘣𝘪𝘳𝘥 𝘬𝘰𝘳𝘵𝘪𝘯𝘨 van € 25,00 is verlengd tot maandag 26 februari 12.00 uur.

Dorien Op den Camp heeft dit bericht geliked
Profielfoto van Bernita Eskes

𝗖𝗼𝗹𝘂𝗺𝗻 : 𝗦𝗮ï𝗱𝗮 𝗔𝗼𝘂𝗹𝗮𝗱 𝗕𝗮𝗸𝘁𝗶𝘁 𝗲𝗻 𝗢𝗻𝘂𝗿 𝗞𝗲𝗻ç:

𝗗𝗘 𝗕𝗘𝗟𝗘𝗘𝗙𝗗𝗛𝗘𝗜𝗗 𝗢𝗠 𝗧𝗘 𝗭𝗪𝗜𝗝𝗚𝗘𝗡
(Over geloof, hoop en genezing bij palliatieve zorg voor moslimpatiënten)

Medische professionals worden vaak geleerd om open en eerlijk te zijn naar hun patiënten, met als doel goede en passende zorg te kunnen leveren. Dit houdt ook in dat de boodschap ‘U bent ongeneeslijk ziek, u gaat dood’, vaak direct op tafel wordt gelegd. Om vervolgens een gesprek aan te kunnen gaan over prognoses, palliatieve zorg, manieren om het lijden te verzachten en uiteindelijk over waardig sterven. Maar sluit dit ook aan op de wensen en waarden van moslimpatiënten? Wat is voor hen ‘passende zorg’ en ‘waardig sterven’?
Directheid over de prognose van palliatieve moslimpatiënten wordt over het algemeen niet gewaardeerd. Vanuit islamitisch perspectief geloven velen dat het tijdstip van overlijden door God wordt bepaald en niet door een arts. Het expliciet benoemen van de dood kan beledigend en confronterend zijn, zowel voor de patiënt als diens familie. In slechtnieuwsgesprekken willen moslimfamilies kunnen vasthouden aan geloof, hoop en genezing. Hoop op genezing, tot de laatste adem.

Wie met een westerse blik naar het lijden kijkt, ziet de behoefte om dit te verzachten. Er zijn immers middelen zoals morfine of palliatieve sedatie, die hiervoor ingezet kunnen worden. ‘Onnodig lijden kunnen we voorkomen’, verzekeren we de patiënt en diens naasten. Palliatieve zorg wordt daarmee erg wit ingevuld. Voor moslims kan er waarde zitten aan lijden. Dit voorkomen of verzachten gaat soms tegen de overtuiging in dat lijden erbij hoort en dat vanuit het lijden de dood een overgang is naar een andere wereld. Sterven is niet het einde en het hele proces heeft zijn tijd nodig. ‘Zolang mijn geliefde nog leeft, is de zorg nodig’, is het uitgangspunt. Termen als ‘onnodige zorg’ of ‘de stekker eruit trekken’, kunnen als zeer beledigend ervaren worden.

Dit vraagt om een ander gesprek in de spreekkamer, naast het bed of in de familiekamer. Veel meer dan in de westerse cultuur, waar het individu en eigen regie voorop staan, zijn moslims onderdeel van een ‘wij-cultuur’. De rol van de familie is erg belangrijk, ook in de laatste levensfase. Wie wil praten over passende zorg en over palliatieve zorg en ondersteuning voor een moslimpatiënt, zoekt al bij de opname van de patiënt contact met de centrale contactpersoon van de familie, de gespreksleider, en gaat met hem in gesprek over wat wenselijk en mogelijk is. Daarmee respecteer je ‘het recht om niet te weten’ bij de patiënt en kun je dit ook integreren in de zorg. De familie is intermediair tussen de zorg en de patiënt. Zij geven, ook met non-verbale signalen, naar de palliatieve patiënt aan dat het einde van het leven nadert, het begin van een nieuw hoofdstuk, het hiernamaals.
Het vraagt culturele sensitiviteit en communicatie op maat, om de ervaring voor moslimpatiënten en hun families waardig te laten verlopen. Het vraagt moed en zelfkennis om daarbij de eigen waarden soms even opzij te zetten en de beleefdheid om soms even te zwijgen.
𝘚𝘢ï𝘥𝘢 𝘈𝘰𝘶𝘭𝘢𝘥 𝘉𝘢𝘬𝘵𝘪𝘵 𝘦𝘯 𝘖𝘯𝘶𝘳 𝘒𝘦𝘯ç

𝙎𝙖ï𝙙𝙖 𝘼𝙤𝙪𝙡𝙖𝙙 𝘽𝙖𝙠𝙩𝙞𝙩 𝙞𝙨 𝙜𝙚𝙚𝙨𝙩𝙚𝙡𝙞𝙟𝙠 𝙫𝙚𝙧𝙯𝙤𝙧𝙜𝙚𝙧 𝙞𝙣 𝙝𝙚𝙩 𝙍𝙖𝙙𝙗𝙤𝙪𝙙 𝙐𝙈𝘾. 𝙕𝙚 𝙗𝙚𝙜𝙚𝙡𝙚𝙞𝙙𝙩 𝙚𝙣 𝙤𝙣𝙙𝙚𝙧𝙨𝙩𝙚𝙪𝙣𝙩 𝙥𝙖𝙩𝙞ë𝙣𝙩𝙚𝙣 𝙢𝙚𝙩 𝙚𝙚𝙣 𝙄𝙨𝙡𝙖𝙢𝙞𝙩𝙞𝙨𝙘𝙝𝙚 𝙖𝙘𝙝𝙩𝙚𝙧𝙜𝙧𝙤𝙣𝙙 𝙚𝙣 𝙝𝙪𝙣 𝙛𝙖𝙢𝙞𝙡𝙞𝙚. 𝙕𝙚 𝙞𝙨 𝙘𝙤ö𝙧𝙙𝙞𝙣𝙖𝙩𝙤𝙧 𝙫𝙖𝙣 𝙝𝙚𝙩 𝙡𝙖𝙣𝙙𝙚𝙡𝙞𝙟𝙠 𝙡𝙚𝙚𝙧𝙣𝙚𝙩𝙬𝙚𝙧𝙠 ‘𝙯𝙤𝙧𝙜 𝙫𝙤𝙤𝙧 𝙢𝙞𝙜𝙧𝙖𝙣𝙩𝙚𝙣’ 𝙞𝙣 𝙝𝙚𝙩 𝙠𝙖𝙙𝙚𝙧 𝙫𝙖𝙣 𝙙𝙚 𝙆𝙚𝙣𝙣𝙞𝙨𝙬𝙚𝙧𝙠𝙥𝙡𝙖𝙖𝙩𝙨 𝙂𝙚𝙚𝙨𝙩𝙚𝙡𝙞𝙟𝙠𝙚 𝙑𝙚𝙧𝙯𝙤𝙧𝙜𝙞𝙣𝙜.
𝙊𝙣𝙪𝙧 𝙆𝙚𝙣ç 𝙞𝙨 𝙘𝙤𝙨𝙢𝙚𝙩𝙞𝙨𝙘𝙝 𝙖𝙧𝙩𝙨. 𝙃𝙞𝙟 𝙞𝙨 𝙞𝙣 2022 𝙖𝙛𝙜𝙚𝙨𝙩𝙪𝙙𝙚𝙚𝙧𝙙 𝙖𝙡𝙨 𝙖𝙧𝙩𝙨. 𝙕𝙞𝙟𝙣 𝙤𝙣𝙙𝙚𝙧𝙯𝙤𝙚𝙠𝙨𝙨𝙩𝙖𝙜𝙚 𝙜𝙞𝙣𝙜 𝙤𝙫𝙚𝙧 𝙥𝙖𝙡𝙡𝙞𝙖𝙩𝙞𝙚𝙫𝙚 𝙯𝙤𝙧𝙜 𝙫𝙖𝙣 𝙥𝙖𝙩𝙞ë𝙣𝙩𝙚𝙣 𝙢𝙚𝙩 𝙚𝙚𝙣 𝙄𝙨𝙡𝙖𝙢𝙞𝙩𝙞𝙨𝙘𝙝𝙚 𝙖𝙘𝙝𝙩𝙚𝙧𝙜𝙧𝙤𝙣𝙙 𝙞𝙣 𝙉𝙚𝙙𝙚𝙧𝙡𝙖𝙣𝙙, 𝙬𝙖𝙩 𝙫𝙚𝙚𝙡 𝙞𝙣𝙩𝙚𝙧𝙚𝙨𝙨𝙚 𝙬𝙚𝙠𝙩𝙚 𝙤𝙣𝙙𝙚𝙧 𝙘𝙤𝙡𝙡𝙚𝙜𝙖’𝙨. 𝙃𝙚𝙩 𝙖𝙧𝙩𝙞𝙠𝙚𝙡 𝙬𝙤𝙧𝙙𝙩 𝙡𝙖𝙩𝙚𝙧 𝙙𝙞𝙩 𝙟𝙖𝙖𝙧 𝙙𝙤𝙤𝙧 𝙝𝙚𝙢 𝙚𝙣 𝙯𝙞𝙟𝙣 𝙗𝙚𝙜𝙚𝙡𝙚𝙞𝙙𝙨𝙩𝙚𝙧 𝙔𝙫𝙤𝙣𝙣𝙚 𝙀𝙣𝙜𝙚𝙡𝙨, 𝙜𝙚𝙥𝙪𝙗𝙡𝙞𝙘𝙚𝙚𝙧𝙙.

𝗦𝘆𝗺𝗽𝗼𝘀𝗶𝘂𝗺 ‘𝗭𝗶𝗻𝗴𝗲𝘃𝗶𝗻𝗴 𝗶𝗻 𝗱𝗲 𝘀𝗽𝗿𝗲𝗲𝗸𝗸𝗮𝗺𝗲𝗿 | 𝗗𝗶𝘃𝗲𝗿𝘀𝗶𝘁𝗲𝗶𝘁 𝗶𝗻 𝘃𝗲𝗿𝗯𝗶𝗻𝗱𝗶𝗻𝗴
Saïda en Onur verzorgen 16 april samen een workshop over cultuursensitieve palliatieve zorg voor moslimpatiënten tijdens het symposium ‘Zingeving in de spreekkamer | Diversiteit in verbinding’, van de Agora werkgroep Ethiek en spirituele zorg. Onder de titel ‘Waarden en woorden: hoe communiceer je makkelijker met patiënten met een Islamitische achtergrond?’ gaan ze in op cultuurverschillen en laten ze zien hoe zorgvuldig gebruik (of vermijden) van bepaalde woorden kan helpen een hechtere band op te bouwen met de patiënt en diens familie.

𝗔𝗰𝗰𝗿𝗲𝗱𝗶𝘁𝗮𝘁𝗶𝗲
Voor het symposium is accreditatie aangevraagd bij KNMG-GAIA (ABAN), V&VN, V&VN Verpleegkundig Specialisten, SKGV en NVvPO.

𝗠𝗲𝗹𝗱 𝗷𝗲 𝗮𝗮𝗻
Ga voor meer informatie over het symposium, alle sprekers en aanmelden naar: https://bit.ly/3NB6FiK

Let op: de 𝘦𝘢𝘳𝘭𝘺 𝘣𝘪𝘳𝘥 𝘬𝘰𝘳𝘵𝘪𝘯𝘨 van € 25,00 is verlengd tot maandag 26 februari 12.00 uur.

Profielfoto van Heleen Litmaath

In maart en april kunnen geïnteresseerden bij de Academie voor Geesteswetenschappen in Utrecht een verdiepingscursus volgen over werken in een hospice. Tijdens vier avonden gaan de docenten in op specifieke vaardigheden die het werken in een hospice vraagt op emotioneel, communicatief en spiritueel vlak.

Deze cursus is verrijkend en verdiepend voor vrijwilligers en professionals in de palliatieve zorg.

Meer info: https://academiegeesteswetenschappen.nl/capita-selecta-je-werk-in-een-hospice-verrijken-voor-de-gast-en-voor-jezelf/

Profielfoto van Bernita Eskes

𝗜𝗠𝗣𝗥𝗘𝗦𝗦𝗜𝗘 𝗢𝗡𝗟𝗜𝗡𝗘 𝗞𝗘𝗡𝗡𝗜𝗦𝗖𝗔𝗙É 𝗚𝗘𝗘𝗦𝗧𝗘𝗟𝗜𝗝𝗞𝗘 𝗩𝗘𝗥𝗭𝗢𝗥𝗚𝗜𝗡𝗚 𝗧𝗛𝗨𝗜𝗦 𝗱.𝗱. 𝟮𝟱 𝗷𝗮𝗻𝘂𝗮𝗿𝗶 𝟮𝟬𝟮𝟰

In het online Kenniscafé Geestelijke Verzorging Thuis van donderdag 25 januari, werd kennis gedeeld, werden onderling ervaringen uitgewisseld en werd met trots gekeken naar de ontwikkeling in vijf jaar van GV Thuis VerZorgers (VGVZ) en Agora.
Naast informatie over de stand van zaken naar aanleiding van de evaluatie en de kamerbrief, hield Luis Kaserer, geestelijk verzorger in GV Thuis, een betoog over zijn inzet.

In twee breakout rooms wisselden de deelnemers hun ervaringen uit en werden tips gedeeld over hoe het Centrum voor Levensvragen, als toegangspoort naar GV Thuis, bij verwijzers en het brede publiek meer onder de aandacht te brengen.
Lees de hele impressie van het Kenniscafé, met links naar meer informatie, op de website van Agora: https://bit.ly/42kMP1g